Tkaniny mieszane poliester-bawełna od lat dominują w odzieży ochronnej, roboczej i sportowej dzięki doskonałym właściwościom użytkowym. Ich recykling pozostaje jednak jednym z najtrudniejszych wyzwań nowoczesnej gospodarki obiegu zamkniętego. Mechaniczne metody przetwarzania znacznie obniżają jakość włókien, ograniczając możliwości ponownego wykorzystania, natomiast procesy chemiczne często generują duże straty surowcowe. Projekt badawczy „TheKey”, realizowany przy wsparciu Federalnego Ministerstwa Badań Naukowych, Technologii i Kosmosu, zmierza do zmiany tej sytuacji.
Pierwszy kamień milowy osiągnięty
Zespół projektowy ogłosił właśnie sfinalizowanie kluczowego etapu prac. W warunkach laboratoryjnych zbliżonych do przemysłowych udało się odzyskiwać z zużytych tekstyliów funkcjonalnych wysokiej jakości monomery poliestrowe – kwas tereftalowy (PTA) oraz glikol etylenowy (MEG). Odzyskane substancje spełniają aktualne normy przemysłowe i mogą posłużyć do wytwarzania nowego polimeru PET o parametrach porównywalnych z surowcem pierwotnym.
„Udało nam się stworzyć solidne fundamenty dla produkcji włókien PET z recyklingu zużytych tekstyliów” – komentuje dr inż. Diana Wolf, kierująca projektem z ramienia działu badań i rozwoju w obszarze inżynierii środowiska oraz technologii procesów w firmie Mewa Textil-Service, głównym partnerze inicjatywy.
Obecnie badania koncentrują się na zwiększeniu niezawodności i powtarzalności procesu, a także na poprawie wydajności odzysku. W kolejnych fazach zaplanowano przejście do technologii ciągłej, co pozwoli na realne zastosowanie metody w warunkach produkcyjnych.
Bawełna – kolejne wyzwanie
Równolegle trwają prace nad komponentem naturalnym. Bawełnę z mieszanych tkanin udaje się już oddzielić, jednak uzyskany surowiec nie osiąga jeszcze parametrów wymaganych do bezpośredniego włączenia w istniejące łańcuchy produkcyjne tekstyliów. Celem jest opracowanie procesu, który dostarczy celulozę o jakości umożliwiającej recykling chemiczny, na przykład w technologii lyocell.
„Możliwość oddzielnego odzyskiwania i ponownego wykorzystania zarówno włókien syntetycznych, jak i naturalnych z jednej tkaniny mieszanej to jedno z największych wyzwań stojących przed całym przemysłem tekstylnym” – podkreśla dr inż. Diana Wolf.
Siła interdyscyplinarnego zespołu
Projekt „TheKey” łączy kompetencje ośmiu partnerów reprezentujących inżynierię chemiczną, technologię tekstyliów, materiałoznawstwo oraz analizę cyklu życia produktów. Wśród nich znajdują się: Mewa Textil-Service, JAKO AG, matterr, Instytut Badań nad Tekstyliami i Odzieżą Szkoły Wyższej Dolnego Renu, Instytut Inżynierii Procesów Chemicznych i Termicznych Politechniki w Brunszwiku, ifeu – Instytut Badań nad Energią i Środowiskiem w Heidelbergu oraz firmy Klopman i Hero-Textil.
„Dzięki różnorodności perspektyw patrzymy na problem z niekonwencjonalnych stron, co przyspiesza poszukiwanie realnych rozwiązań” – dodaje kierująca projektem.
Cele końcowe i perspektywy
Po zakończeniu prac partnerzy zamierzają zaprezentować kompleksowy proces umożliwiający zamknięcie obiegu materiałów. Odzyskane monomery PET posłużą do produkcji włókien o jakości pierwotnej, natomiast celuloza zostanie przetworzona w wysokiej jakości masę włóknistą gotową do wytwarzania nowych tekstyliów. Kolejne kroki obejmują skalowanie technologii, wdrożenie rygorystycznej kontroli jakości oraz opracowanie praktycznych metod produkcyjnych.
Projekt „TheKey” (numer 033R408A-F) realizowany jest w ramach programu „Gospodarka obiegu zamkniętego efektywnie wykorzystująca zasoby – tekstylia w obiegu zamkniętym”.
Mewa Textil-Service, jako lider projektu i jeden z największych europejskich dostawców serwisu tekstyliów przemysłowych, wnosi do przedsięwzięcia wieloletnie doświadczenie w zarządzaniu odzieżą roboczą i ochronną oraz czyściwami wielokrotnego użytku. Firma obsługuje ponad 200 tysięcy klientów w Europie, zapewniając odzież dla 1,1 mln pracowników i czyściwa dla 3,1 mln użytkowników. W 2024 roku osiągnęła obroty na poziomie 937,9 mln euro, zatrudniając ponad 6000 osób w 53 lokalizacjach na kontynencie. Dzięki integracji innowacyjnego recyklingu z własnym modelem gospodarki obiegu zamkniętego Mewa konsekwentnie realizuje strategię zrównoważonego rozwoju w sektorze tekstyliów profesjonalnych.
Na podstawie informacji firmy ADIUNCTOR Roman Benedykciuk
